گفتگو
سلام
این بحثی که از کتاب استاد مطرح کردید و در آن به تفاوت قدرت و عزت پرداختید بحثی است که از منظر دین به مقوله قدرت می نگرد و در نگاهی آرمانی ، عزت را در جایگاهی برتر از قدرت می نشاند . اما بحثی که بنده مطرح نمودم از نگاه علوم سیاسی و جامعه شناختی به مقوله قدرت می نگرد این دو علم که در زمره علوم انسانی قرار می گیرند علومی سکولارند یعنی آنها هیچگاه از نگاه دینی به جامعه نمی نگرند و حوزه خود را از دین جدا کرده اند . در نگاه دینی به تمامی حوزه های جامعه بصورت آرمانی نگریسته می شود مثلا در حوزه سیاست عزت به قدرت ترجیح داده می شود و به آن توصیه می شود.اما علوم سیاسی به واقعیات ملموس جامعه و تاریخ می نگرد و آن را بررسی می کند مثلا وبر در بررسی تاریخی خود سه منبع برای قدرت معرفی کرده است در اینجا وبر به داوری ارزشی ننشسته و نگفته مثلا عزت از قدرت برتر است او فقط واقعیات تاریخی جوامع را برسی علمی نموده است اگر ارزش گزاری در این بررسی علمی صورت بگیرد ارزش علمی تحقیق زیر سوال می رود( مراجعه شود به مقاله دانش و ارزش از دکتر سروش )اما در ادبیات دینی ما همیشه مواجه با ارزش گزاری بدون بررسی علمی ( متکی به وحی ) هستیم و همیشه نوع آرمانی موضوعات سیاسی،اجتماعی، اقتصادی و نظامی مطرح است .
مثلا در حوزه اقتصاد به انسانها توصیه می شود از روی اختیار زکات و خمس خود را بدهند اما مکانیسمی که از روی اجبار به جمع آوری مالیات بپردازد وجود ندارد و حتی این امر تقبیح می شود . انسانها باید برای رشد یافتن مقداری از مال خویش را از روی اختیار به دولت اسلامی بدهند اما در دولتهای مدرن انسانها را مجبور به این امر می کنند . به انسانها توصیه می شود اگر وامی به کسی می دهند سود انرا مطالبه نکنند و این سود حرام است اما همه می دانیم این مساله از اقتصاد مدرن غیر قابل حذف است .
یا در حوزه نظامی به انسانها توصیه می شود در مقابل دشمن با اختیار خویش به جهاد بپردازند اما در جوامع مدرن کسی برای جهاد اقدامی نخواهد کرد پس دولتها ناچارند ارتشهای حرفه ای تشکیل دهند و در هنگام نبرد انسانها مجبور به جنگ با دشمن هستند.
این نگاه دین به جامعه ( جامعه ای متشکل از مومنان و متقیان ) نگاهی ارمانی است و قابلیت اجرا در مدینه فاضله یا آرمانشهری که تمامی اندیشمندان و فلاسفه آرزوی محقق شدن آنرا داشته اند و برای آن نظریه پردازی نیز نموده اند دارد.
اما علوم انسانی واقعیتهای تاریخی را بررسی علمی نموده و به این تنیجه رسیده که بطور مثال دموکراسی که انتقادهای بسیاری به آن شده بهترین نوع حکومت است.
حال در نوبت بعدی به مبحث دموکراسی خواهم پرداخت.
پیام وصل محفل ذکریست در فضای غربت اکنون، پیرامون موضوعاتی که گاه بیان کردنشان فاصله ها را کوتاه میکند. دراین صراط ، حرکتی به سوی رشد را آغاز کرده ایم .